Pastinaak is een oude wortelgroente die opnieuw een vaste plaats in de moestuin verdient. De lange, roomwitte wortels hebben een lichtzoete en kruidige smaak. Ze zijn heerlijk in soep, puree, ovenschotels of geroosterd met andere wintergroenten.

Pastinaak is bovendien goed bestand tegen koude. Je kunt de wortels vanaf de herfst oogsten en tijdens de winter in de grond laten zitten. De teelt vraagt weinig onderhoud, maar de kieming verloopt traag en soms onregelmatig. Vers zaad, een goed voorbereid zaaibed en voldoende vocht maken daarom een groot verschil.

Wat is pastinaak?

Pastinaak (Pastinaca sativa) behoort tot de schermbloemenfamilie, net als wortel, peterselie, selderij en venkel.

De plant vormt tijdens het eerste jaar een stevige eetbare wortel en een rozet van bladeren. Wanneer ze in de grond blijft staan, kan ze in het tweede jaar bloeien en zaden vormen. Pastinaak is dus een tweejarige plant, maar wordt in de moestuin als eenjarige groente geteeld.

De wortels zijn meestal wit tot crèmekleurig. Hun vorm en lengte verschillen per ras. Sommige pastinaken zijn lang en slank, terwijl andere een wat kortere, bredere wortel vormen.

Wanneer pastinaak zaaien?

Zaai pastinaak rechtstreeks in de vollegrond van maart tot mei. In koude of zware grond kun je beter wachten tot april, wanneer de bodem wat warmer en beter bewerkbaar is.

Een bodemtemperatuur van ongeveer 10 tot 12 °C bevordert een gelijkmatigere kieming. In een koude en natte bodem kan het zaad lang blijven liggen of gedeeltelijk verloren gaan.

In sommige streken kan nog tot begin juni worden gezaaid. De wortels krijgen dan wel minder tijd om volledig uit te groeien.

Pastinaak wordt niet graag verplant. Voorzaaien in potjes is daarom meestal geen goed idee: de penwortel kan bij het uitplanten beschadigd raken en vervolgens vertakken.

Gebruik zo vers mogelijk zaad

Pastinaakzaad verliest relatief snel zijn kiemkracht. Gebruik daarom bij voorkeur vers zaad en bewaar een geopend zakje koel, droog en goed afgesloten.

Heb je nog oud zaad liggen? Zaai dan wat dichter en houd er rekening mee dat de opkomst minder goed kan zijn.

Hoe zaai je pastinaak?

Maak de grond diep los en verwijder stenen, harde kluiten en oude wortelresten. Trek vervolgens ondiepe zaaigeultjes.

Zaai de zaden:

• ongeveer 1 cm diep;

• in rijen met 30 cm tussenruimte;

• dun verspreid in het zaaigeultje.

Bedek de zaden met fijne aarde en druk de grond voorzichtig aan. Geef daarna water met een fijne broes, zodat de zaden niet wegspoelen.

De kieming duurt meestal twee tot vier weken. Bij koud of droog weer kan het nog wat langer duren. Zorg ervoor dat de bovenste laag grond tijdens deze periode licht vochtig blijft.

De tip van Semailles: zaai enkele radijsjes in dezelfde rij. Radijs kiemt veel sneller en maakt zichtbaar waar de rij pastinaak ligt. Zo kun je tussen de rijen wieden zonder de jonge pastinaakplantjes te beschadigen. De radijsjes worden geoogst voordat ze de pastinaken hinderen.

De jonge planten uitdunnen

Wanneer de zaailingen enkele echte bladeren hebben, dun je ze uit tot ongeveer 10 à 15 cm tussen de planten.

Laat bij voorkeur de sterkste planten staan. Trek overtollige zaailingen voorzichtig uit de grond, zodat je de wortels van de blijvende planten niet beschadigt.

Voldoende afstand geeft de wortels ruimte om dikker te worden en beperkt de onderlinge concurrentie om water en voedingsstoffen.

Welke grond heeft pastinaak nodig?

Pastinaak groeit het best in een diepe, losse en goed doorlatende bodem. De plant houdt van een zonnige standplaats, maar verdraagt ook lichte halfschaduw.

Een harde, stenige of sterk verdichte bodem kan vertakte en misvormde wortels veroorzaken. Maak de grond daarom voldoende diep los voordat je zaait.

Vermijd verse mest en een overmatige stikstofbemesting vlak voor de teelt. Die kunnen een sterke bladgroei, vertakte wortels en een grotere gevoeligheid voor aantastingen veroorzaken.

Goed verteerde compost kan vooraf worden gebruikt wanneer de bodem arm is, maar werk hem gelijkmatig door de grond.

De tip van Semailles: teel pastinaak in zware kleigrond eventueel op een verhoogde rug. Hierdoor warmt de grond sneller op en kan overtollig water gemakkelijker weg.

Verzorging tijdens de teelt

Pastinaak heeft na de opkomst weinig verzorging nodig.

Regelmatig wieden

De jonge plantjes groeien aanvankelijk langzaam en worden gemakkelijk overgroeid door onkruid. Wied daarom regelmatig, vooral tijdens de eerste maanden.

Werk voorzichtig en niet te diep in de buurt van de planten. Zo voorkom je schade aan de wortels.

Water geven

Geef water tijdens langdurige droge periodes. Een gelijkmatige watervoorziening helpt om regelmatig gevormde wortels te krijgen.

Plotseling veel water geven na een lange droge periode kan de wortels doen barsten. Geef daarom liever minder vaak maar grondig water dan elke dag een kleine hoeveelheid.

Een dunne mulchlaag kan helpen om het vocht in de bodem te bewaren. Breng de mulch pas aan wanneer de jonge planten duidelijk zichtbaar zijn.

Waarom vertakken pastinaken soms?

Vertakte of misvormde wortels kunnen verschillende oorzaken hebben:

• een harde of stenige bodem;

• verse mest;

• een teveel aan stikstof;

• beschadiging van de jonge hoofdwortel;

• verplanten;

• een sterk verdichte grondlaag;

• langdurige droogte of een onregelmatige watervoorziening.

De wortels blijven gewoon eetbaar, maar zijn moeilijker schoon te maken en te bereiden.

Ziekten en plagen bij pastinaak

Pastinaak is doorgaans een sterke groente, maar enkele problemen kunnen voorkomen.

Wortelvlieg

De larven van de wortelvlieg kunnen gangen in de wortels maken. Deze plaag tast ook wortelen en andere schermbloemigen aan.

Bescherm gevoelige teelten eventueel met fijn insectengaas en pas vruchtwisseling toe. Zet pastinaak bij voorkeur niet ieder jaar op dezelfde plaats of onmiddellijk na wortelen, selderij of peterselie.

Donkere vlekken en wortelrot

Donkere vlekken of rotte plekken kunnen ontstaan bij beschadiging, een natte bodem of ongunstige groeiomstandigheden.

Zorg voor een goede bodemstructuur, vermijd wateroverlast en beschadig de wortels niet tijdens het wieden.

Slechte of onregelmatige kieming

Een slechte opkomst wordt vaak veroorzaakt door:

• oud zaad;

• een te koude bodem;

• uitdroging van het zaaibed;

• te diep zaaien;

• korstvorming op zware grond.

Gebruik vers zaad en houd de bodem tijdens de kieming gelijkmatig vochtig.

Let op bij het aanraken van het blad

Het sap van pastinaakbladeren en -stengels kan in combinatie met zonlicht een ernstige huidreactie veroorzaken.

Draag daarom handschoenen en bij voorkeur lange mouwen wanneer je de planten verzorgt of oogst, vooral op zonnige dagen. Was de huid wanneer ze met het sap in contact is gekomen en vermijd daarna direct zonlicht.

De bladeren worden niet als groente gegeten. Het is de wortel die voor consumptie wordt geoogst.

Wanneer pastinaak oogsten?

Afhankelijk van het zaaitijdstip en het ras kun je pastinaak vanaf september of oktober oogsten.

De wortels kunnen tijdens de winter in de grond blijven. Door koude worden ze vaak wat zoeter. Oogst telkens de hoeveelheid die je nodig hebt.

Maak de grond naast de wortel eerst los met een spitvork. Trek niet te hard aan het blad, want lange wortels kunnen gemakkelijk breken.

Op zware of natte grond kan het praktischer zijn om de volledige oogst vóór de winter uit de grond te halen. In goed doorlatende grond kunnen de wortels meestal probleemloos blijven zitten.

Bij strenge vorst kun je de bodem afdekken met stro of bladeren. Dat beschermt niet zozeer de winterharde pastinaak, maar voorkomt vooral dat de grond volledig bevriest en niet meer bewerkbaar is.

Pastinaak bewaren

Verwijder na de oogst het blad en bewaar de wortels koel en donker.

Je kunt pastinaak enkele weken bewaren:

• in de groentelade van de koelkast;

• in een koele kelder;

• in een bak met licht vochtig zand.

Controleer de wortels regelmatig en verwijder exemplaren met zachte of rotte plekken.

Welke pastinaak kiezen?

Pastinaak Halflange van Guernsey

Pastinaak Halflange van Guernsey is een oud ras met stevige, brede wortels. Door zijn halflange vorm is het ras ook geschikt voor gronden waarin zeer lange pastinaken moeilijker groeien.

Het witte vruchtvlees heeft een aromatische en lichtzoete smaak. Het is een veelzijdige keuze voor soepen, puree en ovengerechten.

Pastinaak Lange Turga

Pastinaak Lange Turga vormt lange, vrij slanke wortels. Het ras komt het best tot zijn recht in een diep losgemaakte en steenarme bodem.

De wortels zijn geschikt voor bewaring en kunnen tijdens de winter geleidelijk worden geoogst.

Bekijk alle biologische pastinaakzaden.

Pastinaak bereiden

Pastinaak kan op veel manieren worden klaargemaakt. Je kunt de wortel:

• roosteren in de oven;

• verwerken in soep;

• koken en pureren;

• combineren met aardappel, wortel of knolselderij;

• in dunne plakjes bakken;

• rauw raspen wanneer de wortel jong en mals is.

De zoete, kruidige smaak past goed bij tijm, rozemarijn, nootmuskaat, honing en mosterd.

Veelgestelde vragen over pastinaak

Hoelang duurt het voordat pastinaak kiemt?

De kieming duurt doorgaans twee tot vier weken. In koude grond of bij droog weer kan het langer duren.

Kun je pastinaak voorzaaien?

Rechtstreeks zaaien in de vollegrond is het veiligst. Bij het verplanten kan de jonge penwortel beschadigd raken, waardoor de wortel later vertakt.

Waarom komt mijn pastinaak niet op?

De meest voorkomende oorzaken zijn oud zaad, een te koude bodem, uitdroging van het zaaibed of te diep zaaien.

Moet je pastinaak schillen?

Jonge, goed gewassen wortels hoeven niet altijd te worden geschild. Oudere of grovere wortels kun je beter dun schillen. Een harde kern kan indien nodig worden verwijderd.

Is pastinaak winterhard?

Ja. De wortels verdragen koude en kunnen op goed doorlatende grond tijdens de winter blijven zitten. Dek de bodem bij vorst af wanneer je wilt blijven oogsten.

Kun je het blad van pastinaak eten?

Nee. Gebruik alleen de wortel. Het sap van het blad kan bovendien samen met zonlicht een ernstige huidreactie veroorzaken.

Wanneer wordt pastinaak geoogst?

De oogst begint meestal vanaf september of oktober en kan gedurende de winter doorgaan. De smaak wordt vaak wat zoeter na enkele koude nachten.