Welk aardappelras kiezen?

Wil je zelf aardappelen telen, maar weet je niet goed welk ras je moet kiezen? Bepaal dan eerst wat je van je oogst verwacht.

Wil je al vroeg in de zomer jonge aardappelen eten of liever een wintervoorraad aanleggen? Gebruik je aardappelen vooral voor salades, gratins, puree of friet?

Vier eigenschappen helpen je om de juiste pootaardappelen te kiezen:

de vroegheid;
de bewaarbaarheid;
het kooktype;
het gebruik in de keuken.

Vroege aardappelen of bewaaraardappelen?

Bij Semailles zijn de pootaardappelen verdeeld in twee grote groepen: vroege aardappelen en bewaaraardappelen.

Vroege aardappelen en primeuraardappelen

Vroege aardappelrassen hebben een relatief korte teeltduur. Ze leveren de eerste aardappeloogst van het seizoen.

Wanneer je ze vóór hun volledige rijpheid rooit, hebben ze een dunne schil. Deze primeuraardappelen zijn bijzonder lekker:

gestoomd;
gebakken;
in een salade;
gekookt met wat boter en verse kruiden.

Primeuraardappelen zijn slechts beperkt houdbaar. Eet ze daarom vrij snel na de oogst.

Een vroeg ras is ook interessant in een kleine moestuin. Het perceel komt sneller vrij, zodat je er nog een herfstteelt, een snelgroeiende groente of een groenbemester kunt zaaien.

Bewaaraardappelen

Bewaaraardappelen blijven langer in de grond. Je rooit ze pas wanneer ze volledig rijp zijn en het loof vergeeld en afgestorven is.

De schil is dan beter ontwikkeld. In een donkere, koele, droge en goed geventileerde ruimte kun je geschikte rassen meerdere maanden bewaren.

Bewaaraardappelen zijn vooral interessant wanneer je een voorraad voor de herfst en winter wilt aanleggen.

Let op: een bewaaraardappel is niet automatisch kruimig of geschikt voor friet. Vroegheid, bewaarbaarheid en kooktype zijn afzonderlijke eigenschappen.

Vastkokend, vrij vastkokend of kruimig?

Het kooktype bepaalt hoe een aardappel zich tijdens de bereiding gedraagt.

Vastkokende aardappelen

Vastkokende aardappelen behouden hun vorm tijdens het koken. Ze hebben meestal een fijne structuur en vallen weinig uit elkaar.

Ze zijn bijzonder geschikt voor:

aardappelsalade;
koken en stomen;
gebakken aardappelen;
gratins;
koken in de schil.

Charlotte, Nicola, Allians, Goldmarie en Corne de Gatte behoren tot de rassen die gewaardeerd worden om hun goede kookvastheid.

Vrij vastkokende aardappelen

Vrij vastkokende aardappelen zijn wat zachter, maar behouden nog redelijk goed hun vorm. Ze zijn veelzijdig en daardoor handig wanneer je maar één of twee rassen wilt telen.

Je kunt ze onder andere gebruiken voor:

gratins;
stoofgerechten;
aardappelen uit de oven;
gebakken aardappelen;
sommige soorten puree.

Bloemige of kruimige aardappelen

Bloemige aardappelen, in Nederland meestal kruimige aardappelen genoemd, bevatten meer droge stof. Tijdens het koken vallen ze gemakkelijker uit elkaar.

Ze zijn bijzonder geschikt voor:

puree;
soep;
kroketten;
gepofte aardappelen;
friet, afhankelijk van het ras.

Désirée is bijvoorbeeld een veelzijdig ras met een eerder bloemige tot kruimige structuur.

Welke aardappel past bij welk gerecht?

Bereiding	Aanbevolen kooktype
Aardappelsalade	Vastkokend
Koken of stomen	Vastkokend
Gebakken aardappelen	Vastkokend of vrij vastkokend
Gratin	Vastkokend of vrij vastkokend
Stoofgerecht	Vastkokend of vrij vastkokend
Puree	Vrij vastkokend of kruimig
Soep	Kruimig
Friet	Kruimig, afhankelijk van het ras
Aardappelen uit de oven	Vrij vastkokend of kruimig

Eén ras kan voor verschillende bereidingen geschikt zijn. Bekijk daarom altijd de kenmerken op de productfiche.

Op de pagina met onze biologische pootaardappelen kun je de rassen filteren volgens hun kooktype.

Speelt de grootte van de aardappel een rol?

Sommige rassen vormen van nature eerder kleine knollen. Andere produceren doorgaans grotere aardappelen.

Het uiteindelijke formaat hangt ook af van:

de afstand tussen de planten;
het aantal gevormde knollen;
de beschikbaarheid van water;
de vruchtbaarheid van de bodem;
de duur van de teelt;
de weersomstandigheden.

Het vermelde formaat is dus een algemene eigenschap van het ras en geen gegarandeerd resultaat.

Kleine aardappelen zijn handig om in hun geheel te koken, te stomen of in een salade te verwerken. Grotere knollen zijn gemakkelijk te gebruiken voor friet, puree en aardappelen uit de oven.

Moet je rekening houden met aardappelziekte?

Ja. Zeker in vochtige streken en in moestuinen waar aardappelziekte of phytophthora regelmatig voorkomt.

Sommige rassen zijn minder gevoelig dan andere. Dat kan een belangrijk keuzecriterium zijn, maar ook een minder gevoelig ras heeft baat bij een goede preventie:

pas een voldoende ruime vruchtwisseling toe;
houd voldoende afstand tussen de planten;
kies een luchtige standplaats;
geef water aan de voet van de planten;
controleer het loof regelmatig;
verwijder sterk aangetaste plantendelen snel.

Vroege rassen kunnen soms een groot deel van hun opbrengst vormen voordat de omstandigheden voor aardappelziekte het gunstigst worden. Dat betekent niet dat alle vroege rassen resistent zijn.

Eén ras of meerdere rassen planten?

Door verschillende aardappelrassen te combineren, spreid je de oogst en beschik je over aardappelen voor meerdere bereidingen.

Je kunt bijvoorbeeld kiezen voor:

een vroeg ras voor de eerste zomeroogst;
een vastkokend ras voor salades en om te stomen;
een bewaarras voor de herfst en winter;
een kruimig ras wanneer je vaak puree of friet maakt.

In een kleine moestuin zijn twee complementaire rassen meestal voldoende: een vroeg ras en een bewaarras dat past bij je gebruik in de keuken.

Wanneer bestel je pootaardappelen?

De pootaardappelen van Semailles zijn doorgaans verkrijgbaar vanaf eind januari en zolang de voorraad strekt.

Kies je rassen bij voorkeur vroeg in het seizoen. Sommige populaire of bijzondere rassen kunnen uitverkocht zijn voordat het plantseizoen begint.

Bewaar de pootaardappelen vóór het planten op een lichte, koele en vorstvrije plaats. Door ze in het licht te laten voorkiemen, ontstaan korte en stevige kiemen.

Je kunt planten zodra de grond voldoende is opgedroogd en opgewarmd. In België en Nederland valt dat meestal tussen eind maart en de tweede helft van april. Het weer en je bodemtype zijn belangrijker dan een vaste datum.

Wil je meer weten over voorkiemen, planten, aanaarden, water geven en oogsten? Lees dan onze volledige gids over aardappelen planten en kweken.

Hoe maak je de juiste keuze?

Wil je snel kunnen oogsten? Kies dan een vroeg ras. Wil je de aardappelen tijdens de winter bewaren, neem dan een geschikt bewaarras.

Kies vervolgens het kooktype volgens de gerechten die je het vaakst bereidt:

vastkokend voor salades, koken en stomen;
vrij vastkokend voor veelzijdig gebruik;
kruimig voor puree, soep en bepaalde frietrassen.

Vaak is het eenvoudiger om twee complementaire rassen te planten dan één aardappel te zoeken die voor elke bereiding geschikt is.

Bekijk alle biologische pootaardappelen.