Rode, gele, groene of zwarte tomaten: wat is het verschil?

Tomaten bestaan in veel meer kleuren dan alleen rood. Er zijn gele, oranje, roze, groene, crèmekleurige, bruine en bijna blauwe variëteiten.

De kleur kan iets vertellen over de pigmenten in de vrucht. Ze geeft soms ook een eerste indruk van de smaak. Toch kun je een tomatenras niet alleen op basis van zijn kleur kiezen.

De textuur, rijptijd, vruchtgrootte, hoeveelheid sap en eigenschappen van het ras zeggen doorgaans meer. Niet iedere gele tomaat is zoet en niet iedere zwarte tomaat heeft dezelfde rijke smaak.

Waardoor krijgt een tomaat haar kleur?

De kleur ontstaat door verschillende pigmenten in de schil en het vruchtvlees:

Lycopeen draagt bij aan de rode kleur.
Bètacaroteen geeft gele en oranje tinten.
Chlorofyl blijft zichtbaar in sommige groene tomaten.
Anthocyanen kunnen de schil blauw of paars kleuren.
Een combinatie van pigmenten kan bruine, paarse of bijna zwarte vruchten opleveren.

Ook de kleur en transparantie van de schil spelen een rol. Rood vruchtvlees onder een lichte schil kan bijvoorbeeld roze lijken.

De rijpheid, temperatuur en blootstelling aan zonlicht beïnvloeden de uiteindelijke kleur.

Rode tomaten

Rode tomaten zijn het bekendst. Hun kleur komt vooral van lycopeen, dat zich tijdens de rijping opbouwt.

Binnen deze groep bestaan grote verschillen. Er zijn kleine snoeptomaten, sappige ronde tomaten, vlezige vleestomaten en langwerpige rassen voor saus.

De smaak kan zoet, friszuur of uitgesproken aromatisch zijn. Kijk daarom niet alleen naar de rode kleur, maar ook naar:

De vruchtgrootte.
De rijptijd.
De stevigheid van het vruchtvlees.
De hoeveelheid sap.
Het aanbevolen gebruik.
De groeiwijze van de plant.

Gele tomaten

Gele tomaten bevatten gewoonlijk meer gele pigmenten en minder lycopeen dan rode tomaten. Ze worden vaak als zacht en fruitig omschreven, hoewel sommige rassen duidelijk zuur kunnen smaken.

Ze geven kleur aan salades en bestaan in vrijwel alle formaten, van kleine kerstomaten tot grote, vlezige vruchten.

De tomaat Teton de Wepion is een oorspronkelijk Belgisch ras waarmee je ook wat lokaal groente-erfgoed in de moestuin brengt.

Oranje tomaten

Oranje tomaten danken hun kleur voornamelijk aan carotenoïden. Veel rassen hebben een zachte, fruitige smaak en sappig of vlezig vruchtvlees.

Ze zijn geschikt voor salades, gekleurde sauzen, hartige taarten en dikke plakken op brood. Het precieze smaakprofiel blijft afhankelijk van het ras en de rijpheid.

Roze tomaten

Een roze tomaat heeft vaak rood vruchtvlees onder een heldere of lichtgele schil. Daardoor ontstaat een roze kleur.

Veel roze rassen worden gewaardeerd om hun zachte en sappige vruchtvlees. Sommige produceren grote vleestomaten, andere kleine vruchten voor salades en aperitiefhapjes.

Twee roze tomaten kunnen sterk verschillen in smaak, opbrengst en rijptijd. Lees daarom altijd de volledige rasbeschrijving.

Groene tomaten die rijp zijn

Een groene tomaat is niet altijd onrijp. Sommige rassen blijven groen, geelgroen of amberkleurig wanneer ze volledig rijp zijn.

Hun smaak kan zacht, zoet, fruitig of licht friszuur zijn. Ze combineren mooi met rode, gele en oranje tomaten.

De tomaat Groen uit Huy is een zeldzaam Belgisch ras. De groene schil verkleurt bij het rijpen naar geelgroen of amber. Het vruchtvlees is sappig, zacht en zoet.

Hoe weet je of een groene tomaat rijp is?

Let niet alleen op de kleur. Een rijpe vrucht:

Voelt iets zachter aan.
Krijgt soms een gele of amberkleurige tint.
Kan een lichte roze blos ontwikkelen.
Komt gemakkelijker los van de plant.
Verspreidt een duidelijker aroma.

De precieze signalen verschillen per ras.

Witte en crèmekleurige tomaten

Witte tomaten zijn meestal lichtgeel, ivoorkleurig of crème. Ze bevatten weinig rode pigmenten.

Veel van deze rassen hebben een delicate smaak. Toch zijn niet alle witte tomaten even zoet of even mild. Ook binnen deze kleurgroep bestaan duidelijke verschillen.

Ze zijn vooral interessant om lichte accenten en contrasten in een kleurrijke tomatensalade te brengen.

Zwarte, bruine en paarse tomaten

Zogenoemde zwarte tomaten zijn nooit volledig zwart. Hun donkere kleur ontstaat meestal door een combinatie van rood of groen vruchtvlees en een donkere schil.

De vruchten kunnen bruin, paars, mahoniekleurig of donkergroen lijken. Veel rassen hebben een volle smaak, maar ook hier bestaan grote verschillen. Sommige zijn zacht en zoet, terwijl andere een duidelijk frisse toets behouden.

Warmte, zonlicht en rijpheid hebben veel invloed op de kleur. Wacht daarom niet tot de hele vrucht zwart is. Let ook op de zachtheid en de typische rijpe kleur van het ras.

Blauwe en indigokleurige tomaten

Blauwe of indigokleurige tomaten vormen anthocyanen in de delen van de schil die aan zonlicht worden blootgesteld. Beschaduwde delen kunnen rood, geel of oranje blijven.

De blauwe kleur zit vooral in de schil. Het vruchtvlees heeft vaak een andere kleur.

Een donkere schil betekent niet automatisch dat de vrucht rijp is. Kijk ook naar de grondkleur, stevigheid en kenmerken van het ras.

Kun je de smaak aan de kleur herkennen?

Slechts gedeeltelijk.

Kleur	Vaak voorkomende kenmerken
Rood	Evenwichtige, zoete of fris-zure smaak
Geel	Vaak zacht of fruitig
Oranje	Vaak zacht, fruitig en vlezig
Roze	Vaak sappig, zacht en aromatisch
Groen	Zoet, fris of licht zuur
Wit of crème	Meestal een delicate smaak
Zwart of paars	Vaak een volle, complexe smaak
Blauw of indigo	Afhankelijk van het ras en de kleur van het vruchtvlees

Dit zijn alleen algemene tendensen. De smaak wordt ook bepaald door:

Het ras.
De rijpheid.
De hoeveelheid zonlicht.
De watervoorziening.
De bodem.
De temperatuur.
De tijd tussen oogst en consumptie.

Kies een ras daarom nooit uitsluitend op basis van zijn kleur.

Hoe stel je een gevarieerd tomatenassortiment samen?

Combineer kleuren met verschillende vormen, rijptijden en toepassingen.

Een gevarieerde selectie kan bestaan uit:

Een vroeg ras voor de eerste oogst.
Een grote vleestomaat voor salades en dikke plakken.
Een sappige tomaat voor saus.
Een kleine tomaat om uit de hand te eten.
Een groen of donker ras voor extra kleur.
Een regionaal ras met een eigen geschiedenis.

In België en Nederland is de lengte van het seizoen ook belangrijk. Een combinatie van vroege en middelvroege rassen biedt meestal meer oogstzekerheid dan een assortiment dat alleen uit grote, late vleestomaten bestaat.

Bekijk alle biologische en zaadvaste kleurentomaten.

Hebben verschillende kleuren ook een andere samenstelling?

De pigmenten verschillen per kleur. Een rode, oranje, groene of paarse tomaat heeft daarom niet precies dezelfde samenstelling.

Dat betekent niet dat iedere kleur een eigen geneeskrachtige werking bezit. Alle tomaten kunnen deel uitmaken van een gevarieerde voeding. Smaak, rijpheid en versheid blijven voor de meeste tuiniers veel nuttigere keuzecriteria.

Door verschillende kleuren te kweken, breng je vooral meer smaken, texturen en plezier in de moestuin.