Cichorei Palingkop: een oud wortelras uit Noord-Frankrijk

Palingkop, in het Frans Tête d’Anguille, is een oud cichoreiras met een grote eetbare wortel. Het ras is afkomstig uit de kuststreek van Noord-Frankrijk en werd vroeger vooral geteeld om cichorei voor een warme drank te produceren.

De lange cilindervormige wortel is relatief zacht en minder bitter dan veel andere wortelcichoreien. Je kunt ze onder meer verwerken in een ovenschotel, puree of gerecht met andere wortelgroenten.

Waar komt Palingkop vandaan?

Deze wortelcichorei werd al in de negentiende eeuw geteeld door tuinders uit de streek rond Duinkerke.

De wortels gingen oorspronkelijk naar drogerijen. Daar werden ze versneden, gedroogd en geroosterd om cichorei als koffievervanger te produceren. Vanaf het midden van de twintigste eeuw werd het ras ook rechtstreeks als groente gegeten.

De naam verwijst naar de vorm van de wortel. Bovenaan de lange wortel zit een brede, opvallende wortelhals die aan de kop van een paling zou doen denken. Daarom was het ras plaatselijk bekend als Palingkop.

Enkele tuinders tussen Duinkerke en Calais hielden het ras in stand. Het Centre régional de ressources génétiques van Hauts-de-France en Graines Sabau droegen later bij aan de bewaring ervan. In 2012 werd Tête d’Anguille als instandhoudingsras in de officiële catalogus opgenomen.

Het verhaal toont hoe belangrijk lokale tuinders en zaadproducenten zijn voor het behoud van oude groenterassen.

Hoe ziet deze wortelcichorei eruit?

Palingkop vormt een lange cilindervormige wortel die onder goede omstandigheden ongeveer 30 cm lang kan worden.

Het ras heeft:

• een lange, vrij regelmatige wortel;
• een brede en opvallende wortelhals;
• relatief zacht vruchtvlees;
• een minder uitgesproken bitterheid dan veel cichoreirassen voor de branderij;
• groen blad dat boven de grond een rozet vormt.

Het ras wordt hoofdzakelijk voor de wortel geteeld. Verwar het niet met witloofcichorei. Bij witloof worden de wortels in het donker geforceerd om witte kroppen te vormen.

Bekijk de biologische zaden van cichorei Tête d’Anguille.

Wanneer zaai je Palingkop?

Zaai rechtstreeks in de volle grond van mei tot juni, wanneer de bodem voldoende is opgewarmd.

Te vroeg zaaien in koude grond kan de kieming vertragen en de kans op vroegtijdig doorschieten verhogen.

Maak ondiepe zaaigeulen met ongeveer 30 cm tussenruimte. Verdeel de zaden zo gelijkmatig mogelijk, dek ze af met een dun laagje fijne aarde en druk voorzichtig aan. Geef vervolgens water met een fijne straal.

Houd de grond tot de opkomst vochtig, maar niet voortdurend nat.

Hoe dun je de zaailingen uit?

Dun de zaailingen uit zodra ze enkele echte bladeren hebben. Laat iedere 10 tot 15 cm één plant staan.

Die afstand geeft de wortels voldoende ruimte om lang en dik te worden. Wanneer de planten te dicht bij elkaar staan, blijven de wortels doorgaans dunner en kunnen ze moeilijker worden geoogst.

Dun bij voorkeur na regen of na het water geven. Zo kun je overtollige planten gemakkelijker verwijderen zonder de overblijvende zaailingen los te trekken.

Welke grond heeft Palingkop nodig?

Deze cichorei kan in verschillende bodemtypes groeien, maar vormt de mooiste wortels in een grond die:

• diep en los is;
• licht tot lemig-zandig is;
• goed afwatert;
• weinig grote stenen bevat.

In zware, verdichte of stenige grond kunnen de wortels vertakken, vervormen of bij de oogst afbreken.

Maak de bodem voor het zaaien diep los. Gebruik geen verse stalmest. Onvoldoende verteerd organisch materiaal kan vertakte wortels veroorzaken.

Hoe verzorg je de planten?

Palingkop vraagt weinig onderhoud.

Tijdens de eerste groeifase:

• verwijder je regelmatig ongewenste planten;
• houd je de grond tijdens droge perioden licht vochtig;
• geef je liever grondig dan vaak en oppervlakkig water;
• maak je de bovenste bodemlaag tussen de rijen voorzichtig los.

Een goed ontwikkelde plant vormt een diepe wortel en kan daardoor korte droge perioden verdragen. Langdurige droogte kan de groei echter afremmen en de bittere smaak versterken.

Wanneer kun je de wortels oogsten?

De eerste wortels zijn meestal vanaf oktober oogstklaar. Je kunt ze tijdens de herfst en het begin van de winter naar behoefte rooien.

Oogst bij voorkeur wanneer de bodem licht vochtig is. Steek een spitvork op enige afstand van de wortelhals in de grond en til de wortel geleidelijk omhoog. Trek niet alleen aan het blad, want de lange wortel kan gemakkelijk afbreken.

Na het rooien:

1. verwijder je overtollige grond zonder de wortels voor bewaring te wassen;
2. snijd je het blad enkele centimeters boven de wortelhals af;
3. laat je het oppervlak enkele uren op een beschutte plaats drogen;
4. gebruik je beschadigde wortels het eerst.

Na één tot twee weken rust kan een deel van de bittere smaak verdwijnen.

Hoe bewaar je de wortels?

Bewaar gezonde wortels op een koele, donkere en goed geventileerde plaats waar het niet vriest.

Je kunt ze in een bak met licht vochtig zand leggen of, net als wortelen, in een kuil bewaren. Controleer de voorraad regelmatig en verwijder wortels die zacht worden of beginnen te rotten.

Het zand mag slechts licht vochtig zijn. Te veel water bevordert rot, terwijl zeer droge lucht de wortels laat uitdrogen.

Hoe kun je Palingkop bereiden?

De wortel heeft een licht bittere smaak. Je kunt hem:

• koken of stomen;
• in de oven roosteren;
• in een puree verwerken;
• met aardappelen combineren;
• in een ovenschotel gebruiken.

Door de wortel vooraf in licht aangezuurd water te koken, wordt hij zachter en minder bitter.

Recept: ovenschotel met Palingkop

Ingrediënten voor vier personen

• 2 wortels van Palingkop;
• 4 aardappelen;
• 250 g gerookte spekreepjes of gerookte tofu;
• 250 ml room;
• 100 g geraspte kaas;
• het sap van een halve citroen;
• een scheutje azijn;
• peper en eventueel wat zout.

Bereiding

1. Verwarm de oven voor op 180 °C.
2. Was en schil de aardappelen en de cichoreiwortels.
3. Snijd ze in dunne plakjes.
4. Kook ze 15 tot 20 minuten in licht gezouten water met een scheutje azijn en het citroensap.
5. Laat de groenten goed uitlekken.
6. Bak de spekreepjes of de gerookte tofu kort in een pan.
7. Leg een laag aardappelen in een ovenschaal. Voeg de spekreepjes of tofu en vervolgens de cichoreiwortel toe.
8. Eindig met een tweede laag aardappelen.
9. Giet de room over de groenten, voeg peper toe en bestrooi met de geraspte kaas.
10. Bak ongeveer 30 minuten, totdat de ovenschotel door en door warm en goudbruin is.

Proef voordat je zout toevoegt. De spekreepjes en kaas kunnen al voldoende zout bevatten.

Samengevat

Palingkop of Tête d’Anguille is een oud wortelcichoreiras uit de kuststreek van Noord-Frankrijk.

Voor een goede teelt:

• zaai je rechtstreeks van mei tot juni;
• houd je ongeveer 30 cm tussen de rijen;
• dun je de planten uit tot 10 à 15 cm;
• kies je een diepe, losse en steenarme bodem;
• oogst je vanaf oktober;
• bewaar je gezonde wortels koel in licht vochtig zand.

Door dit ras te telen, ontdek je een bijzondere wintergroente en draag je bij aan het behoud van regionaal groente-erfgoed.